تکاپوی مرموز در ایران (قسمت سوم)

۲۹م دی, ۱۳۹۷ -

چاپ اين مطلب چاپ اين مطلب

در یک منبع دیگر یهودى در این باره چنین آمده است:
این انجمن در ابتدا به نام (بریت‏تورا) بود و بعدا به نام (اوتصرهتورا) خوانده شد. ریاست اوتصرهتوراى آمریکا، آقاى اسحاق شالوم توجه مخصوص براى جامعه یهود ایران منظور داشت و هر ساله مبلغ یکصد هزار تومان بودجه کمکى از آمریکا توسط مؤسسه (ژوینت) [جوینت [مى ‏رسد.۷
اگر چه انجمن فرهنگى اوتصرهتورا در جامعه یهود ایران تأسیس شده بود و فعالیت داشت، لیکن معمولاً رؤسا و اداره‏ کنندگان اصلى آن ها غیرایرانى بودند؛ مثل راب لوى آمریکایى که در سال ۱۳۲۸ ریاست این انجمن را برعهده داشت.۸ اما بعدها ریاست ظاهرى این تشکیلات به بعضى یهودى‏ هاى ایرانى تفویض شد. با این وصف این انجمن همواره تحت برنامه و کنترل و سرپرستى عناصر و کانون‏ هاى یهودى خارج از ایران حرکت مى‏ کرد و حتى هزینه آن نیز از خارج تأمین مى ‏شد.
از دیگر سازمان‏ هاى فعال یهودى در ایران که از سوى کانون ‏هاى یهودى خارج از کشور، تأسیس و شروع به کار کرد، اُرت نام داشت.
در شهریور ماه ۱۳۲۹ش [۱۹۵۰م] نماینده ارت جهانى به ایران وارد و بلافاصله کمیته مرکزى ارت ایران از شخصیت ‏هاى یهودى ایرانى انتخاب و هنرستان صنعتى مرکزى اُرت تحت نظر مستقیم این کمیته در تهران افتتاح گردید و پس از مدت کوتاهى شعبه آن در اصفهان و شیراز تأسیس و هر شعبه تحت نظر کمیته ‏هاى محلى مشغول کار گردید. [...] از سال ۱۳۳۳ش، دوره ‏هاى کوتاه هنرستان ارت به سه سال تبدیل گردید و تغییرات جدید در آن ها داده شد. [...] در هشتصد و هفتاد و یکمین جلسه شوراى عالى فرهنگ مورخ ۲۷/۱/۱۳۳۴ش، امتیاز رسمى هنرستان صنعتى مرکزى ارت در تهران به تصویب رسید.۹
در منابع یهودى درباره ماهیت و اهداف و عملکرد این مؤسسه آمده است:
اُرت پس از مؤسسه آلیانس ایزرائیلیت فرانسه، در عمر کوتاه خود در ایران، بالاترین خدمات را به جامعه ما ارزانى داشت. ارت جهانى که یکى از عظیم‏ ترین سازمان‏ هاى آموزشى فنى غیردولتى در سراسر جهان است، ۱۱۵ سال قبل، یعنى در سال ۱۸۸۰ میلادى، در شهر سن ‏پیترزبورگ به منظور به کار گماردن یهودیان روسیه توسط Nikolai Bakst به‏وجود آمد.
پس از جنگ جهانى دوم اُرت در کشورهاى دیگر اروپایى فعالیت کرد و جهانى شد و اکنون در بیش از ۲۷ کشور فعالیت مى ‏کند. در سال ۱۹۵۰ اُرت به ‏طور جدى در ایران مشغول فعالیت شد. آموزشگاه‏ هاى ارت ایران با بالاترین معیار آموزشى آن زمان، جوانان یهودى را به‏گونه ‏اى با صنعت آشنا کرد که صاحبان صنایع فارغ ‏التحصیلان اُرت را سردست مى ‏بردند. وجود مدارس ارت و تربیت جوانان با استعداد سبب بالا رفتن ارزش‏هاى اجتماعى یهودیان ایران شد. اُرت از طرف سازمان برنامه به صورت بسیار جدى حمایت مى‏شد و تقریبا کلیه تجهیزات اصلى آن را تأمین مى‏کرد.۱۰
اُرت نیز از سوى محافل یهودى خارج از ایران، اداره مى‏شد و همواره تحت کنترل و نظارت و بازرسى آن ها قرار داشت.
بازدید بارون ادموند روچیلد، یهودى سرشناس و ثروتمند فرانسوى از مؤسسات اُرت ایران در تاریخ پنجشنبه ۲۷/ بهمن ۱۳۳۳ در معیت آلبرشتین رئیس اُرت ایران، گویاى این واقعیت است.۱۱
در هفتاد و پنجمین سال تأسیس ارت جهانى، کنگره‏ اى مرکب از رهبران و رؤساى ارت ۱۹ کشور مختلف جهان، از جمله ایران، در ژنو تشکیل شد. این کنگره با پیام تبریک آیزنهاور رئیس ‏جمهور آمریکا و بن ‏صبى رئیس‏ جمهور وقت اسرائیل آغاز به کار کرد.۱۲
یکى دیگر از سازمان‏ هاى یهودى فعال در ایران مؤسسه آمریکن جوینت بود که تحت پوشش امور فرهنگى، اجتماعى و بهداشتى فعالیت مى ‏کرد.
در منابع یهودى درباره اهداف و برنامه ‏هاى آمریکن جوینت نوشته ‏اند:
اسرائیلى‏ هاى آمریکایى از آن جائی که متوجه شدند که یهودیان اکثر ممالک دنیا فاقد امکانات براى رفع نیازهاى فرهنگى ‏ـ بهداشتى و امور اجتماعى خود هستند، با تأسیس مرکزى به نام آمریکن جوینت اقدام نمودند و به مؤسسات و مراکز اسرائیلى [یهودى] دنیا از جمله ایران نیز کمک مالى مى ‏نمودند. به این منظور به تأسیس دفترى به نام «اداره آمریکن جوینت» اقدام نمودند.۱۳
بر اساس برخى نوشته ‏ها، جوینت در سال ۱۹۱۴م/۱۲۹۳ش، در آمریکا تأسیس شد. این سازمان یک تشکیلات به ظاهر خیریه یهودى است که از راه کمک مالى که از سازمان خیریه آمریکایى یوناتید جویش اپیل United Jewish Appeal of America دریافت مى ‏دارد فعالیت مى‏ کند.۱۴
افرادى که از سال ۱۹۵۲ تا ۱۹۷۹ ریاست مؤسسه آمریکن جوینت ایران را بر عهده داشتند به ترتیب عبارت بودند از: استانلى آبرومُویج، ابراهام لاسکو، مائوریک لیپَن، تئودور فِدر، مائوریک رومبرو، سیدنى اِنگل، مارسِل روزمبرگ و میچل شیندلر.۱۵
این افراد تماما از یهودیان غیرایرانى بودند که هرکدام به مدت ۲ تا چهار سال به ایران اعزام و سرپرستى آمریکن جوینت را به عهده داشتند.
این قبیل سازمان ‏ها و مؤسسات، به علاوه کانون ‏ها و انجمن ‏هاى فراوان دیگرى که به دلیل پرهیز از تطویل مقاله از ذکر و شرح آن ها خوددارى شده است تماما با مجوز و موافقت رسمى حکومت پهلوى و مقامات درجه اول کشور ایران فعالیت داشتند و عمدتا از حمایت و مساعدت مالى و سیاسى دستگاه حاکم شاهنشاهى نیز برخوردار بودند. در عین حال سازمان ‏ها و تشکل ‏هاى یهودى داخل کشور و نیز آن ها که به‏طور علنى و رسمى از سوى محافل یهودى و یا صهیونیستى خارج از ایران در این کشور تأسیس شده بودند، همگى با هم ارتباط و همکارى داشتند و در زمینه ‏هاى گوناگون به ویژه در جمع آوری کمک های مالی برای اسرائیل، انتقال و کوچاندن یهودی ها به فلسطین اشغالی و نیز پاره ای فعالیت های اطلاعاتی و … با هماهنگى اقدام و عمل مى ‏کردند.

 

محمدتقی تقی پور
پاورقی

۱- حبیب لوى؛ تاریخ یهود ایران، ج سوم؛ ص ۹۸۷٫

۲- ر.ک.: گزارش ‏هاى محرمانه شهربانى، ج دوم؛ سازمان اسناد ملى ایران؛ ص ۲۳۵٫

۳ – عالم یهود؛ شماره ۴۰؛ ۱۶ اسفند ۱۳۳۴/۲۶ فوریه ۱۹۵۶٫

۴ – یهودیان ایران در تاریخ معاصر، ج ۱؛ صص ۱۳۲-۱۳۴٫

۵ – ر.ک.: عالم یهود؛ ۱۵ اسفند ۱۳۳۳٫

۶ – ر.ک.: عالم یهود؛ شماره ۲۴؛ ۱۵ تیر ۱۳۳۴/۶ ژوئیه ۱۹۵۵٫

۷ – روح‏ اله کهنیم.

۸ – عالم یهود؛ شماره ۲۶-۲۷؛ ۱۹ مرداد ۱۳۳۴/۱۱ اوت ۱۹۵۵٫

۹ – ر.ک.: کهنیم.

 


فرستاده شده در معرفي كتاب | بدون نظر

ارسال نظر


9 + = 17